سارا ارزانی بیرگانی _ در روزگاری که هزینههای سرسامآور ازدواج، رویای بسیاری از جوانان را به تعویق انداخته است، بازگشت به ریشههای فرهنگی و احیای رسم «اوزی» در میان بختیاریها، میتواند الگویی نوین از همیاری اجتماعی باشد. رسمی که در آن، «خانواده» و «خویشاوندان» نه تنها تماشاگر، بلکه شریک و پشتیبان جوانان در آغاز زندگی مشترکشان بودند.
در فرهنگ غنی و اصیل بختیاری، ازدواج تنها پیوند دو نفر نیست، بلکه جشن همبستگی یک کلانخانواده است. یکی از زیباترین جلوههای این همبستگی، رسم «اوزی» نام دارد؛ سنتی که در آن داماد پیش از مراسم جشن، در سفری انسانی و عاطفی به نام «اوزیگردی»، به تکتک خانوادههای وابسته و فامیل مراجعه میکرد تا با حمایتهای آنها، هزینههای جشن عروسی تأمین شود.
در این سفر، داماد با همراهی دوستانش به « خانه صاحب خانه » (هونه خدا) میرفت و صاحبخانه، بر اساس توان مالی خود، هدایایی چون گوسفند، پول نقد یا اقلام مصرفی مانند برنج، روغن و قند را با رویی گشاده تقدیم میکرد. نکته ارزشمند این رسم، نبود «منت» و «اکراه» بود؛ دامادی که با سپاسگزاری هدیه را میپذیرفت و خانوادهای که با میل و شوق یاری میکردند.
این زنجیره حمایت، در مرحله دوم به «باراوزی» تبدیل میشد؛ یعنی انتقال تمامی این هدایا به خانه عروس (بهیگ) برای مصرف در روز عروسی.
از منظر ریشهشناسی، واژه «اوزی» (uzi) در زبان اوستایی به معنای «یاریرسان» است. این یعنی اوزی صرفاً یک هدیه نبود، بلکه یک «سیستم حمایتی اجتماعی» بود که مانع از آن میشد جوانان در ابتدای راه زندگی، زیر بار بدهیهای سنگین بروند.
امروز، در حالی که کادوهای گرانقیمت و تجملات توخالی جایگزین این همیاریهای خالصانه شدهاند، بازخوانی و احیای رسم «اوزی» نه تنها یک نوستالژی، بلکه یک راهکار اقتصادی برای تسهیل در امر ازدواج جوانان است. بازگشت به این آموزههای فرهنگی، یادآور آن است که در فرهنگ بختیاری، هیچ جوانی در مسیر تشکیل خانواده «تنها» نیست
